Można patrzeć prosto przed siebie i jednocześnie być myślami zupełnie gdzie indziej.
Stoisz z aparatem albo telefonem w dłoni. Jest światło, fragment miejsca, ruch liści, czyjaś twarz, detal na ścianie. Niby wszystko dzieje się teraz, ale głowa robi swoje.
Wraca do jakiegoś wspomnienia.
Układa plan na jutro.
Przypomina o czymś niedokończonym.
Albo wybiega do tego, co dopiero może się wydarzyć.
To jest dla mnie ciekawe w pracy z obrazem: zdjęcie zatrzymuje jeden moment, ale człowiek, który patrzy, rzadko jest tylko w jednej chwili.
Często niesie ze sobą trochę wczoraj, trochę jutra i trochę tego, co dzieje się właśnie teraz.
W psychologii mówi się o perspektywach czasowych. Chodzi o to, czy częściej ustawiamy ostrość na tym, co było, na tym, co dopiero przed nami, czy na tym, co dzieje się najbliżej.
Każda z tych perspektyw może być potrzebna.
Pytanie brzmi raczej: czy umiemy między nimi przechodzić?
Kiedy wracamy do przeszłości
Przeszłość może być jak stary album, do którego wracamy po kawałek ciepła.
Dobre wspomnienia potrafią dawać oparcie. Przypominać o ludziach, miejscach, etapach, które były dla nas ważne. Mogą przywracać poczucie ciągłości: coś już było, coś przeżyliśmy, coś zostało w nas jako ślad.
Ale przeszłość bywa też mniej łagodna.
Niektóre obrazy wracają same. Przez skojarzenie, zapach, miejsce, zdanie, podobne światło. Nie zawsze chodzi o to, żeby od razu coś z tym robić albo szukać szybkiej lekcji.
Czasem wystarczy zauważyć:
to też jest część mojego patrzenia.
Nie całość.
Ale jakiś fragment kadru.
Kiedy wybiegamy do przodu
Przyszłość potrafi uruchamiać ruch.
Plan, kierunek, pomysł, marzenie, decyzja. To wszystko może pomagać wyjść z miejsca i nadać sens temu, co robimy dzisiaj.
Dobrze jest mieć przed sobą jakiś horyzont.
Ale przyszłość może też odciągać od życia, jeśli cały czas jesteśmy „jeszcze nie tu”. Jeszcze nie gotowi. Jeszcze nie wystarczająco spokojni. Jeszcze nie w tym miejscu, w którym dopiero będzie dobrze.
Zdrowe patrzenie w przyszłość nie musi oznaczać wielkiego planu.
Czasem wystarczy mały most między tym, co widzę przed sobą, a tym, co mogę zrobić dzisiaj.
Jedna wiadomość.
Jeden spacer.
Jedno zdjęcie.
Jedno zatrzymanie się przy tym, co naprawdę przyciąga uwagę.
Kiedy próbujemy być teraz
Teraźniejszość nie zawsze jest spokojna.
Bywa zwyczajna. Głośna. Chaotyczna. Pełna spraw do ogarnięcia. Dlatego hasło „bądź tu i teraz” może być trochę za proste.
Nie chodzi o to, żeby już nigdy nie wracać do przeszłości ani nie myśleć o przyszłości.
Bardziej o to, żeby zauważyć, gdzie właśnie jesteśmy.
Czy patrzę teraz przez wspomnienie?
Czy wybiegam kilka kroków do przodu?
Czy jestem przy tym, co naprawdę mam przed sobą?
Przy świetle.
Przy oddechu.
Przy ciężarze telefonu w dłoni.
Przy jednym konkretnym kadrze.
Elastyczność spojrzenia
Najciekawsze nie jest chyba samo bycie w teraźniejszości.
Bardziej elastyczność.
Umiejętność przechodzenia między perspektywami w zależności od tego, czego teraz potrzebujemy.
Kiedy brakuje nam oparcia, możemy wrócić do dobrych wspomnień.
W momentach szukania kierunku pomaga spojrzenie w przyszłość.
A gdy głowa robi się zbyt głośna, możemy wrócić do tego, co najbliżej: ciała, oddechu, obrazu przed nami.
To trochę jak praca z obiektywem.
Raz potrzebujemy szerokiego kadru.
Innym razem detalu.
Bywa, że pomaga oddalenie.
A czasami wystarczy bardzo proste zatrzymanie.
Fotografia może być takim małym ćwiczeniem z przełączania uwagi.
Nie tylko patrzenia na świat, ale też sprawdzania, z jakiego miejsca w sobie właśnie patrzymy.
Obserwacja na dziś
Zatrzymaj się na chwilę i sprawdź:
gdzie teraz jest Twój umysł?
Wspomina coś?
Planuje?
Wraca do czegoś niedokończonego?
Wybiega do przodu?
A może jest przy tym, co widzisz przed sobą?
Nie chodzi o to, żeby wybrać jedną właściwą perspektywę.
Chodzi raczej o to, żeby odzyskać trochę wpływu na to, gdzie ustawiasz ostrość.